27.04.2026
Pasja to coś więcej niż tylko hobby czy sposób na spędzanie wolnego czasu. To wewnętrzna siła, która nadaje kierunek działaniu, budzi zaangażowanie i sprawia, że człowiek chce się rozwijać. Pasja często wiąże się z emocjami – ekscytacją, ciekawością, czasem nawet frustracją, ale taką, która motywuje do dalszego działania. To przestrzeń, w której młody człowiek może doświadczać sprawczości, odkrywać swoje możliwości i budować poczucie własnej wartości. W literaturze psychologicznej można to powiązać z koncepcją „przepływu”, opisaną przez Mihály Csíkszentmihályi, gdzie zaangażowanie w działanie staje się źródłem satysfakcji samo w sobie¹. Warto też podkreślić, że pasja nie zawsze musi być czymś spektakularnym – może być cicha, niepozorna, rozwijająca się powoli. I to jest w porządku.
W okresie dorastania temat pasji nabiera szczególnego znaczenia. Nastolatki są w momencie intensywnego poszukiwania siebie, swojego miejsca, swojej tożsamości. Testują różne role, zainteresowania, środowiska. Często zaczynają coś z dużym entuzjazmem, a po chwili porzucają. Z perspektywy dorosłego może to wyglądać jak brak konsekwencji, ale w rzeczywistości jest to naturalny proces eksploracji. Młody człowiek potrzebuje przestrzeni, by próbować, zmieniać zdanie, a nawet się nudzić. Jak podkreśla Daniel J. Siegel, mózg nastolatka jest szczególnie wrażliwy na nowe doświadczenia i intensywne emocje, co sprzyja poszukiwaniu i eksperymentowaniu². Pasja w tym czasie nie zawsze ma formę trwałego zaangażowania – czasem jest impulsem, który pojawia się i znika. I to też jest ważne doświadczenie.
Wspieranie pasji u młodzieży ma ogromne znaczenie, bo wpływa nie tylko na rozwój umiejętności, ale też na dobrostan psychiczny. Pasja daje poczucie sensu, pozwala odreagować napięcia, buduje relacje z innymi i pomaga radzić sobie z trudnościami. Młodzi ludzie, którzy mają przestrzeń na rozwijanie swoich zainteresowań, częściej czują się zauważeni i ważni. To także jeden z elementów profilaktyki – pasja może chronić przed zachowaniami ryzykownymi, bo daje alternatywę i poczucie przynależności. W tym kontekście warto odwołać się do podejścia Jespera Juula, który podkreśla znaczenie traktowania młodego człowieka jako kompetentnej osoby, zdolnej do odkrywania własnej drogi³.
I tutaj pojawia się rola dorosłego – rodzica, wychowawcy, pedagoga. Nie jako tego, który wie lepiej i kieruje, ale jako towarzysza i uważnego obserwatora. Wspieranie pasji nie polega na narzucaniu zajęć ani realizowaniu własnych ambicji przez dziecko. To raczej umiejętność zauważenia, co młodego człowieka porusza, co go ciekawi, co sprawia, że „zapala mu się oko”. To także dawanie przestrzeni – czasem poprzez zapewnienie warunków, a czasem poprzez zwykłą obecność i zainteresowanie. W duchu edukacji rozwijającej kreatywność, o której pisze Ken Robinson, kluczowe jest tworzenie środowiska, w którym młodzi ludzie mogą odkrywać swoje talenty bez lęku przed oceną⁴.
Dorosły powinien też być gotowy na to, że pasje młodzieży mogą być inne niż jego własne, czasem niezrozumiałe, a nawet budzące wątpliwości. Kluczowe jest wtedy nie ocenianie, ale próba zrozumienia. Zadawanie pytań zamiast stawiania tez. Bycie obok zamiast kontrolowania. Ważne jest również wzmacnianie wysiłku, a nie tylko efektów – docenianie zaangażowania, wytrwałości, prób. To buduje motywację wewnętrzną, którą szeroko opisywał m.in. Anders Ericsson w kontekście rozwijania umiejętności poprzez świadomą praktykę⁵.
Wspieranie pasji to także uczenie radzenia sobie z trudnościami – bo każda pasja wcześniej czy później się z nimi wiąże. Moment zniechęcenia, porażki, braku postępów to naturalna część procesu. Rolą dorosłego jest wtedy nie „ratować” i nie wyręczać, ale pomagać nazwać emocje, szukać rozwiązań i pokazywać, że trudność nie oznacza końca drogi.
Na końcu warto pamiętać, że najważniejszym narzędziem dorosłego jest relacja. Bez niej trudno mówić o realnym wsparciu. Młody człowiek będzie rozwijał swoją pasję tam, gdzie czuje się bezpiecznie, gdzie może być sobą i gdzie ktoś naprawdę go widzi. I czasem to właśnie ta uważna obecność jest większym wsparciem niż najlepsze zajęcia czy najdroższy sprzęt.
Sandra Alińska
• Csíkszentmihályi M., Przepływ. Psychologia optymalnego doświadczenia
• Siegel D. J., Burza w mózgu nastolatka
• Juul J., Twoje kompetentne dziecko
• Robinson K., Kreatywne szkoły
• Ericsson A., Peak: Secrets from the New Science of Expertise